Abrazja powietrzna — leczenie ubytków bez wiertła

Abrazja powietrzna pozwala opracować ubytek bez użycia wiertła — strumieniem spężonego powietrza z drobinami materiału ściernego. Zabieg jest bezbolesny, cichy i zwykle nie wymaga znieczulenia.

Ma jednak wyraźne granice: sprawdza się przy niewielkich ubytkach i wczesnej próchnicy, a nie zastąpi klasycznego leczenia przy zaawansowanych zmianach. Poniżej wyjaśniamy, kiedy metoda ma sens.

Na czym polega abrazja powietrzna

Urządzenie wyrzuca pod ciśnieniem strumień powietrza z bardzo drobnymi cząstkami tlenku glinu. Stomatolog kieruje dyszę na zmienioną chorobowo tkankę pod określonym kątem i z ustalonej odległości.

Cząstki ścierają miękką, zdemineralizowaną tkankę próchnicową, pozostawiając twarde, zdrowe szkliwo nienaruszone. Jest to więc metoda selektywna — usuwa to, co chore, oszczędzając to, co zdrowe. Klasyczne wiertło działa mniej wybiórczo i zwykle zabiera przy okazji część zdrowych tkanek.

Podczas zabiegu pacjent i lekarz zakładają okulary ochronne, ponieważ tlenek glinu pyli. Stosuje się też wydajne odsysanie.

Abrazja powietrzna a piaskowanie

Obie metody wykorzystują spężone powietrze, dlatego bywają mylone. Różni je materiał ścierny i cel.

W skrócie: piaskowanie czyści powierzchnię zęba, abrazja opracowuje ubytek. Więcej o piaskowaniu w artykule o higienizacji jamy ustnej.

Warto też odróżnić abrazję powietrzną od ozonowania — to metoda dezynfekcji, która niszczy bakterie, ale nie usuwa żadnej tkanki. Obie bywają stosowane razem: najpierw opracowanie ubytku, potem dezynfekcja.

Kiedy można zastosować abrazję powietrzną

• niewielkie ubytki próchnicowe we wczesnym stadium,
• próchnica w bruzdach zębów trzonowych,
• przygotowanie zęba do lakowania,
• oczyszczenie powierzchni przed wypełnieniem, licówką lub przyklejeniem zamka ortodontycznego,
• ubytki klinowe przy szyjkach zębów,
• usunięcie starego, nieszczelnego wypełnienia o niewielkich rozmiarach,
• przygotowanie powierzchni przed cementowaniem uzupełnień protetycznych.

Wspólny mianownik: zmiana musi być mała i płytka. Im wcześniej zgłosisz się z ubytkiem, tym większa szansa, że da się go opracować tą metodą.

Zalety

• Bezbolesność — w większości przypadków zabieg nie wymaga znieczulenia.
• Brak wibracji i dźwięku wiertła — to często ważniejsze dla pacjenta niż sam brak bólu.
• Oszczędność zdrowych tkanek — usuwana jest wyłącznie tkanka zmieniona chorobowo.
• Szybkość — pozwala opracować kilka zębów podczas jednej wizyty.
• Brak przegrzewania zęba — nie ma tarcia wiertła, więc miazga nie jest drażniona termicznie.
• Dobre dla osób z nadwrażliwością, alergią na środki znieczulające oraz dla kobiet w ciąży, które chcą uniknąć znieczulenia — pod warunkiem zastosowania koferdamu i dodatkowego odsysania, ograniczających kontakt z pylącym tlenkiem glinu.

Abrazja powietrzna u dzieci

To główny obszar zastosowania metody i najczęstszy powód, dla którego rodzice o nią pytają.

Dla dziecka najbardziej stresujące w leczeniu zęba nie jest samo opracowanie ubytku, tylko dźwięk i wibracja wiertła oraz zastrzyk ze znieczuleniem. Abrazja powietrzna eliminuje wszystkie trzy elementy.

W praktyce oznacza to:

• możliwość leczenia bez znieczulenia nasiękowego,
• krótszy czas w fotelu, co ma znaczenie przy ograniczonej cierpliwości dziecka,
• łagodniejszy pierwszy kontakt z leczeniem — dziecko nie buduje lęku na przyszłość,
• dobre uzupełnienie wizyt adaptacyjnych.

Warunek pozostaje ten sam: metoda sprawdzi się przy wczesnej próchnicy. Jeśli ubytek jest głęboki, konieczne będzie klasyczne opracowanie. Dlatego przy zębach mlecznych szczególnie liczy się regularna kontrola co pół roku — pozwala wychwycić zmianę na etapie, na którym da się ją wyleczyć bezboleśnie.

Przeciwwskazania

• astma oskrzelowa i przewlekłe choroby układu oddechowego — ze względu na pylenie tlenku glinu,
• głębokie i rozległe ubytki — metoda nie usunie dużej ilości tkanki,
• zaawansowana próchnica wymagająca leczenia kanałowego,
• aktywne stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej,
• próchnica na powierzchniach stycznych trudno dostępnych dla dyszy,
• konieczność precyzyjnego ukształtowania ubytku pod wkład protetyczny.

Abrazja powietrzna nie zastąpi leczenia endodontycznego ani opracowania dużego ubytku. To narzędzie do zmian wczesnych i niewielkich.

Od czego zależy koszt

Koszt ustalany jest indywidualnie i zależy od liczby opracowywanych zębów, wielkości ubytków oraz tego, czy abrazja jest zabiegiem samodzielnym, czy elementem szerszego leczenia — na przykład przygotowania do lakowania lub założenia wypełnienia. Wycenę podamy w rejestracji lub na konsultacji.

Podsumowanie

• Abrazja powietrzna opracowuje ubytek strumieniem powietrza z tlenkiem glinu, bez wiertła.
• Sprawdza się przy niewielkiej, wczesnej próchnicy — nie zastąpi klasycznego leczenia przy głębokich ubytkach.
• Zwykle nie wymaga znieczulenia i nie powoduje wibracji ani hałasu.
• Szczególnie przydatna u dzieci i pacjentów z lękiem przed dentystą.
• Przeciwwskazana przy astmie i chorobach układu oddechowego.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Czy abrazja powietrzna boli?

Zwykle nie. Zabieg nie powoduje wibracji ani przegrzewania zęba, dlatego w większości przypadków nie wymaga znieczulenia. Przy dużej nadwrażliwości można zastosować znieczulenie miejscowe.

Czy abrazja powietrzna zastąpi borowanie?

Tylko przy niewielkich, płytkich ubytkach. Głęboka i zaawansowana próchnica wymaga klasycznego opracowania wiertłem.

Czym różni się abrazja powietrzna od piaskowania?

Abrazja używa twardego tlenku glinu do usunięcia tkanki próchnicowej. Piaskowanie stosuje delikatniejszy proszek do usunięcia osadu i przebarwień z powierzchni zęba.

Czy abrazję powietrzną można stosować u dzieci?

Tak, to jedno z głównych zastosowań metody. Brak wiertła, wibracji i zwykle znieczulenia sprawia, że dziecko znosi zabieg znacznie łatwiej.

Kto nie może skorzystać z abrazji powietrznej?

Osoby z astmą oskrzelową i chorobami układu oddechowego ze względu na pylenie, a także pacjenci z głębokimi ubytkami wymagającymi klasycznego leczenia.

Abrazję powietrzną, także w leczeniu dzieci, wykonuje klinika stomatologiczna Aurident we Wrocławiu. Zapytaj o tę metodę podczas konsultacji — ocenimy, czy w Twoim przypadku będzie skuteczna.

Przeczytaj również:

• Ozonowanie zębów — na czym polega i czy działa
• Ubytki klinowe — czym są i jakie są przyczyny
• Zasady postępowania z pacjentami z dentofobią